Afdingkampioen

Ik vind niks zo mooi als een goede deal sluiten. Op de markt, op straat en in internetcafés zie ik afdingen als aangename dagelijkse bezigheid. Het is een leuke manier om een praatje met de verkoper aan te knopen. Maar er zijn grotere uitdagingen dan het alledaagse afdingwerk. Zo liep ik vandaag een toeristenwinkel binnen, waar stond aangegeven dat onderhandelen niet mogelijk is. Nou geldt dat voor de meeste toeristenwinkels en daarom probeer ik die ook te vermijden. Maar ik wilde dit keer graag een kaart van Zanzibar, en aangezien Zanzibari hier de weg wel weten, worden ze alleen in toeristische winkels verkocht. Helaas. Maar natuurlijk draai ik mijn hand niet om voor zo’n bord, en heb ik toch nog 1.000 shilling in mijn zak kunnen houden. Je moet ook niet altijd naar waarschuwende bordjes luisteren.

Laatst ben ik een nog grotere uitdaging aangegaan. Op vliegtuigtickets viel niet te onderhandelen, kwam ik na een bezoek aan vier reisbureautjes achter. Ook op het vliegveld werd exact dezelfde prijs gehanteerd. In dollars. En daar begon het lampje te branden, want ik bezit alleen maar shillings. Bij het wisselkantoor op het vliegveld keek de verkoper mij vreemd aan toen ik zei dat ik het niet eens was met de wisselkoers. Maar uiteindelijk ging hij overstag voor een door mij voorgestelde en natuurlijk voordeligere koers. Hij moest lachen om mijn onderhandelingsdrang en gaf me zelfs een dollar fooi.

Gezond de breedte in

Spinazie, chapati (een pannenkoek zonder ei en melk; oftewel bloem met water in olie gebakken) als ontbijt, rijst, bruine bonen, sla en vis als lunch en bruine bonen en wit brood als avondeten. We maken vorderingen. Mijn maag is in heftig protest gegaan en ik heb voorzichtig aangegeven dat ik het eten waarschijnlijk niet overleef als frituurvet nog twee maanden de basis van mijn maaltijden zijn.

Ze doen thuis erg hun best om mij gezond te houden en rekening te houden met mijn eetwensen (niet al teveel suiker en frituurvet, en het liefst ook nog wat vezels). Dan kan ik weer een beetje op gewicht komen, hoopte ik. Maar dat is blijkbaar niet de bedoeling. Toen ik laatst mijn bord leeg had, zei de vader des huizes: “Schep gerust nog meer op, er is genoeg.” Ik gaf aan dat ik vol zat. “Maar zo wordt je nooit dik”, was zijn antwoord. Eindelijk heb ik ze door, ik word gewoon vetgemest hier!

5 voordelen per huis op een rij

Het ene huis is een half uur fietsen naar de stad, wat niet te doen is nadat het donker is, het andere zit vol ongedierte. Maar beiden huizen op Zanzibar die ik om beurten een week bewoon, hebben ook zeker voordelen. De belangrijkste voordelen op een rij:

Huis A                  

1. Schatten van mensen
2. Het huis heeft een wateraansluiting buiten voor de hele buurt                         
3. Geen muizen en kakkerlakken                                         
4. Een eigen wc en eigen douche met meestal stromend water
5. Er staat geen koelkast op mijn kamer waar vanaf 6 uur ’s morgens gebruik van wordt gemaakt

Huis B

1. Op loopafstand van het centrum
2. Wc-bril op de wc
3. Er staat geen kledingkast op mijn kamer waar vanaf half 7 ’s morgens gebruik van wordt gemaakt
4. Ik kan zelf bepalen hoe laat ik thuiskom
5. Satelliettelevisie met Mexicaanse soaps

Paradijs in beeld

Over paradijs gesproken…

Nieuwsgierige informanten

De hoeveelheid vragen die mensen mij hier stellen en vooral het soort vragen overvielen mij nogal wel eens in het begin. Geld is iets waar constant uitgebreid naar gevraagd wordt. Van alles wat ik hier bezit is al door verschillende mensen gevraagd hoe duur het was, waar ik het gekocht heb en wanneer. Vooral van zaken als mijn laptop, camera en mobiele telefoon is de interesse in de prijs groot. Maar ook de prijs van mijn vliegticket, huur en budget blijft niet onbesproken. Net als alles wat ik hier koop. Eerst dacht ik dat het kwam omdat mensen wilden weten hoe rijk deze blanke onderzoeker nu werkelijk is. Het zal ongetwijfeld een rol spelen, maar mensen vragen elkaar ook constant de prijs van alles wat ze kopen. Wat denk ik nog belangrijker is, is het feit dat bijna niks hier een vaste prijs heeft. Over alles wordt onderhandelt, en door het informeren naar veel prijzen is het makkelijker de balans op te maken wat een goede prijs is.

Zo maken veel mensen volgens mij ook graag de balans op hoe dingen er in Europa aan toe gaan. Zelfs rechtstreekse vragen over seks draaien Zanzibari hun hand niet voor om. Ik voelde me in het begin vooral heel ongemakkelijk bij al die  nieuwsgierigheid. Inmiddels weet ik hoe je bepaalde vragen kunt omzeilen, en heb ik een groot voordeel van deze directheid ontdekt. Informanten kijken nergens vreemd van op, en geven uitgebreid antwoord op alle vragen die ik stel. Ik krijg zelfs ongevraagd allerlei informatie op het gebied van relatiecrisissen, geboortebeperking en andere onderwerpen waar ik lang niet iedereen naar zou durven vragen. Als antropoloog moet je je privacy soms aan de kant zetten om de band met informanten te versterken. En als ik het zo bekijk, is het hier echt een onderzoeksparadijs.

Bruidsfeest

Na het zien van grootsheid van feestvieren tijdens de Suikerfeesten, had ik grote verwachtingen van de bruiloft waar ik was uitgenodigd. De nicht van mijn gastmoeder ging trouwen en ik had inmiddels al veel verhalen gehoord van bruiloften die vaak wel drie dagen duren. Terwijl de mannen voor de ceremonie in de moskee zaten, en de bruid binnen op hem wachtte, zaten wij vrouwen op matten in de tuin naar vals zingende dames te luisteren. Iedereen kreeg een tasje met eten en een blikje drinken. Een paar vrouwen ging vooraan staan om te dansen.

Net toen ik ook een dansje wilde maken, hield de muziek op. De bruid kwam naar buiten. Ze liep een rondje om haar prachtige groene jurk te laten zien, en haar opgestoken haar dat niet bedekt was vandaag. De muzikanten zongen haar toe om te feliciteren en een paar minuten laten was de bruid weer verdwenen. Nog geen drie kwartier na aankomst zaten wij weer in de auto, op de terugweg. Met ons pakketje eten.

Net Kerstmis?

Feest vieren gebeurt op de hele wereld, op allerlei manieren. ‘Het is net Kerst bij jullie’, vertelde Salma mij over de Suikerfeesten, voordat ze waren begonnen. Ik neem aan dat Salma nooit Kerstmis in Nederland gevierd heeft, anders is die vergelijking moeilijk te maken. Het Suikerfeest is hier een groot evenement, wat voor een groot deel ’s avonds op straat afspeelt. Het is zo druk op straat, dat ik veel moeite had om de familie niet kwijt te raken. Iedereen wandelt bij elkaar naar binnen om te groeten. De grootste overeenkomst met Kerst was voor mij de enorme hoeveelheden eten die ik naar binnen heb gewerkt.

Ik zou de feesten eerder met Koninginnedag of de Nijmeegse zomerfeesten vergelijken. Met als grootste verschillen dat de mensen hier juist heel chique de straten op gaan en dat er geen alcohol geschonken wordt. Dit was ook typerend voor het concert waar ik de laatste avond geweest ben. Een optreden van tharaab muzikanten, traditionele Tanzaniaanse muzikanten. De vrouwen zagen eruit alsof ze naar een Amerikaans prom gingen, en namen plaats op de plastic stoelen die in rijen voor het podium stonden opgesteld. Op het ritme van de muziek liepen rijen vrouwen naar voren met briefgeld in hun handen, waarmee ze zwaaide op de  maat van de muziek. Voor de zangeres bleven ze staan dansen, totdat zij het geld pakte. Daarna gingen ze weer terug naar hun plaats. Bij de volgende zangeres herhaalde dit ritueel zich, terwijl de lichtman en cameraman het publiek met een felle lamp beschenen om haar te kunnen filmen. En geef ze eens ongelijk, het publiek had zich niet voor niks zo opgedoft.

Suikerfeesten met kinderen

Eetfeest

Veel meisjes dragen jurken met veel tule, glans, glitters en strikken. Menig bruidsmeisje zou jaloers op ze zijn. Hun moeders dragen prachtige jurken in de meest uiteenlopende kleuren. De bijpassende hoofddoek is versierd met diamanten of andere glinsterende steentjes. De straten zijn bomvol en er staat een flinke rij voor de chef die Zanzibar pizza’s bakt. In mijn lange rok en met henna versierde handen en voeten struin ik verwonderd door deze menigte. Is dit hetzelfde terrein als waar vorige week bijna niks te doen was? De stad heeft Ramadan overwonnen en viert Suikerfeest.

Het is even wennen na een maand lang vasten, om overal om me heen mensen zie eten en drinken. Als ik water koop bij een winkeltje, wordt het niet meer in een papieren zak verpakt, maar mag ik het gewoon open en bloot meenemen. En zelfs drinken, midden op straat. Kinderen gaan langs de deuren om geld op te halen. Ze kijken me blij aan als ik munten uitdeel. Na het binnenhalen van de buit lopen ze naar stalletjes om snoep en plastic speelgoed te kopen. Deze stalletjes staan tussen de vele eettentjes met samosa’s, kip, friet, sinasappels en gefrituurde balletjes in alle smaken die je maar kunt bedenken. Overal op straat ruik en zie ik eten. Ik ga in de rij staan bij een hardwerkende chef met een vrolijke glimlach. Voor een Zanzibar pizza met banaan en chocola.

Lees hier mijn rapportage op oneworld over het Suikerfeest

Eid-ul-Fitr