Wat ik missen moet…

Eind in zicht

Hey, u r already going back?? But you have just arrived!

Dit is één van de reacties die ik kreeg op mijn sms met het voorstel morgen te gaan lunchen en naar de film te gaan, omdat ik zondag terug vlieg. Een andere informant zei juist: ‘Je bent hier nu al zo lang, ik heb helemaal niet meer het idee dat je weggaat.’

Zelf kan ik me in allebei de reacties wel plaatsen. Aan de ene kant heb ik het idee dat er nog ontzettend veel te onderzoeken, zien en beleven valt hier, en dat ik wat dat betreft net op dreef ben. Aan de andere kant ken ik verschillende busroutes uit mijn hoofd, en weet ik regelmatig wat mensen gaan vertellen als ze hun verhaal over het Mauritiaanse leven gaan onderbouwen (Heb je het verhaal van Kaya al gehoord? Wist je al dat de minister president alleen een Hindoe mag zijn? Zo worden de etnische verschillend lekker in stand gehouden).

Ik zou nog wel wat meer tijd willen, om nog dieper in dit land te duiken.

Marathi cultuur

Gisteravond zei de oom van mijn informant dat ik de Marathi (een etnische groep met eigen religie afkomstig uit India) cultuur nu ook ken, omdat ik laatst bij een culturele show was. Deze clip was afgelopen zondag in de pauze van een Marathi show op groot scherm te zien. Ik wil jullie ook ‘even’ kennis maken met de Marathi cultuur.

Antropoloog en informant

Wat doet een antropoloog nou eigenlijk? Voor het geval dat je aan het puzzelen bent wat ik al die maanden op veldwerk doe, zal ik het even uitleggen. Een antropoloog bestudeert culturen (maar mag dit woord volgens diversen wetenschappers niet gebruiken vanwege haar complexiteit) door zoveel mogelijk mee te doen aan dagelijkse activiteiten van informanten. Vanuit dit oogpunt ging ik gisteren met een informant en zijn gezin mee naar een culturele show.

De reden die hij gaf om culturele shows bij te wonen, is om ‘meer over zijn cultuur te leren.’ Wat hij leert tijdens deze show is vooral welke dansen, kleding en liedjes bij ‘zijn cultuur’ horen. Het publiek draagt traditionele kleding, omdat dat bij deze culturele dag hoort. Vandaag was extra bijzonder, mijn informant nam deel aan de show. Hij vindt het ‘een bijzondere ervaring onderdeel te zijn van de culturele activiteit’. Eigenlijk verschillen we niet zoveel, wij antropoloog en informant.

Grote mensen wereld

Het speelkwartier is over. En blijkbaar moet ik zevenentwintig zijn om daar achter te komen. Ik dacht voor deze reis dat ik net puber-af was. Misschien wel volwassen, maar in de speelhoek zou ik – behalve mijn lengte – ook niet echt opvallen. Net niet serieus genoeg voor de echte ‘grote mensen wereld’, Anne Maria Koekoek spelen is tenslotte nog steeds leuk.

Mijn informanten zijn net klaar met de middelbare school, wonen bij hun ouders en vragen hun toestemming om met vrienden samen te eten. Eén van hen had laatst zijn haar ingevlochten, en vroeg zich constant af wat iedereen ervan zou denken. ‘Het maakt me niet uit hoor, ik doe het voor mezelf.’ Maar ondertussen kon hij over niets anders dan opmerkingen van anderen over zijn haar praten.
Daarnaast had hij vrijwilligerswerk gevonden, dat hij deze zomer wil gaan doen. De volgende dag vertelde hij me dat hij zich bedacht had. Even later kwam zijn zusje naar me toe en zei: ‘Heeft ie het al verteld? Hij mag niet van mama.’ Ik dacht soms dat ik me ook net achttien voelde. En al kan ik me prima vermaken met alle vrienden activiteiten van mijn informanten, ik heb hun levensfase toch wel een heel eind achter me gelaten.

Poetsen

Een groot schoonmaakfan ben ik nooit geweest. Ik kan wel eens jaloers zijn op vrouwen (mannen heb ik er nog nooit over gehoord) die het heerlijk vinden als hun huis weer aan kant is. Die dat zien als een directe beloning voor hun harde boenen. Nu houd ik ook wel van een schoon huis, maar vindt de moeite die het kost lang niet opwegen tegen de beloning. En als ik dan een keer gepoetst heb, en iemand met vieze voeten binnen marcheert, is al het werk voor niets geweest. Een noodzakelijk kwaad is het, dat poetsen.

Hier heb ik daar gelukkig een fantastische oplossing voor: een schoonmaakster. Ze komt wekelijks vegen, dweilen, wc’s schrobben, de afwas doen en mijn bedden verschonen. En dat zonder vieze voeten op de net gedweilde vloer achter te laten, glazen kapot te laten vallen, of te schreeuwen omdat ze als ze de ene punt van het hoeslaken om het matras doet, de andere weer los schiet. Ik kan nog heel wat van haar leren. Maar dat doe ik niet, ik ga aan het werk of lees een boek in de tuin. Het zou wel nobel klinken als ik zei dat ik het doe zodat deze beste vrouw werk heeft of om de economie draaiende te houden. Maar dat is niet zo. Ik heb een hekel aan poetsen en ik ben blij dat er iemand bereid is deze taak voor een vergoeding van mij over te nemen. Ik hoop alleen dat zij wel last heeft van euforische poetsgevoelens.

OV = OK

Na een week een huurauto te hebben gehad, had ik mezelf zo verwend verwacht dat ik nooit meer met de bus zou willen. Maar nu blijkt, vreemd genoeg, het tegenovergestelde. Hoewel het heerlijk is om hier met mensen mee te rijden is zelf rijden een ander verhaal. Ik ben er achter gekomen dat links schakelen een missie zeer ingewikkeld is, je de ruitenwisser en knipperlicht zonder moeite constant door elkaar haalt als ze verkeerd om zitten en alle brommers, fietsers en wandelaars op de weg het er niet makkelijker op maak. Het leven van een bijrijder is niet veel makkelijker, want navigeren met een flutkaart op wegen die slecht zijn aangegeven, is een ramp. Voor Mauritiers is dit geen enkel probleem, die kennen alle wegen, zo veel zijn er niet, maar voor een autoleek zoals ik… Ik had nooit verwacht dat het zo vermoeiend kon zijn een auto te hebben.

Nu geniet ik volop van de bus. Ik ken de meeste routes inmiddels uit mijn hoofd, weet waar ik eruit moet en kan zonder me zorgen te maken uit het raam staren, een boek lezen of met mijn hoofd tegen het kleffe raam geplakt gaan slapen. Als ik niet weet waar ik eruit moet, is er altijd iemand die me kan helpen. Het duurt misschien iets langer, maar ik kan wel relaxen onderweg. Die bus is helemaal zo slecht nog niet.

Koukleum

Die boterham met kaas wen ik wel weer aan, maar ik vrees dat ik nog een groter probleem heb als ik moet herinburgeren in Nederland. Dat is het klimaat. Een beetje flauw en onorigineel, ik weet het, maar het Nederlandse weer zie ik toch wel tegen op. En daar heb ik alle redenen toe. Met duiken vandaag werd ik weer eens op mijn on-Nederlandse koukleumerigheid gewezen. ‘Wat voor een pak wil je?’ vroeg de divemaster. ‘Nou, doe maar een lekkere warme.’ Zo had ik een tweedelig pak, met lange mouwen en pijpen, terwijl menig toerist zich nog in het kort naar de zeebodem waagde. Gelukkig had de duikinstructeur, een echte Mauritier, een heel dik pak aan met muts. Kon ik mezelf overtuigen dat ik geen aansteller ben.

Het wordt winter in Mauritius. Omdat we hier aan de andere kant van de evenaar zitten, zijn de seizoenen omgekeerd. Het zeewater is duidelijk kouder en ook buiten heb ik laatst ’s avonds een vest aan getrokken. In de winter wordt het hier – bibber niet – overdag zo’n vijfentwintig graden. Gelukkig hebben we hartje winter nog niet bereikt, dus mogen we het nog met een graad of dertig doen.
Ik word hier uitgelachen door Mauritiers, als ik vraag of de airco uitmag als die op 26 graden staat en ik het koud heb. ‘Hoe kun jij het nou koud hebben, in jouw land is het toch veel kouder?’ Krijg ik dan naar mijn hoofd geslingerd. ‘Ja dat klopt, maar daar heb ik het dan ook altijd koud.’ Ze vinden dat ik aan kou gewend moet zijn, omdat ik uit Noord-Europa kom. Mooi niet dus, ik vind het hier al koud tegenwoordig. Nog twee weken. Ik ben benieuwd of ik de Nederlandse lente overleef.

Een dag antropoloog

Ik heb afgesproken met mijn informanten een film te gaan kijken en er daarna over te discussiëren. Dit was het idee van één van hen, toen ik vertelde dat ik graag wat meer tv met ze wilde kijken. Vorige week was de discussie erbij ingeschoten wegens tijdgebrek, dus vandaag doen we nog een poging, met een andere film deze keer. Tien uur spreken we af bij één van mijn informanten, die me daarvoor bij de bushalte komt ophalen.
Je raadt al wie er is om tien uur. Juist, ik zelf. Na een half uurtje wachten komt mijn informant me ophalen en drie uur later is iedereen er. In de tussentijd kijken we wat clips en tekenfilmpjes, wordt er mail gecheckt, gesmst en kletsen we wat. Ze maken elkaar zoals gebruikelijk belachelijk, en vooral Kushal krijgt ervan langs met zijn ingevlochten haar.

Met een plastic beker ranja zitten we op het bed van mijn informant, en geven we een zakje chips door. Iedereen is stil en kijkt gespannen naar de ontroerende film (voor de liefhebbers: The Freedom Writers). Pas als de film is afgelopen begint het geklier weer. Haren trekken, nieuwe bijnamen verzinnen en elkaar vertellen dat het heerlijk is elkaar niet te zien.
Zodra de discussie begint zijn mijn informanten weer bloed serieus, en praten ze over het belang van goede voorbeelden en acceptatie. Wijze uitspraken worden er gedaan over het belang van docenten, boeken en films. Als we bijna klaar zijn, moet opeens iemand weg, rijdt iemand anders ook maar mee en stoppen we de discussie. Er worden nog wat klieropmerkingen gemaakt en ze vliegen de deur uit, om voor het donker thuis te zijn.

Heerlijke Hollandse Hap

Het wordt tijd voor een herinburgeringscursus. Toen mijn informanten mij vroegen een Nederlandse lunch voor ze te bereiden, kon ik gewoon niks bedenken. Wat eten wij nou in Nederland? Boerenkool met worst? Dat heeft de Spar hier niet hoor. Aardappelen lukt nog wel, maar die typische stampotgroenten heb ik hier nog nooit in de schappen zien liggen. Een week lang heb ik er over nagedacht, en ik stond bijna op het punt een Hollandse hap te faken, toen mijn ouders langskwamen. Ze pakten de koffers uit en ja hoor; pindakaas, hagelslag, stroopwafels en drop. Meteen sms’te ik één van mijn informanten dat het wel goed kwam met die lunch. Nog een stukje Gouda (spreek uit: [gk]oeda) kaas erbij gehaald – die hebben ze hier wel in de supermarkt – en klaar was Kees. En ik ook.

Apetrots kwam ik binnen met mijn oerhollandse maaltijd. ‘Zal ik helpen koken?’ werd er meteen aan mij gevraagd. ‘Nee hoor, wij koken niet voor de lunch.’ Rare mensen, die Nederlanders. Toen ik de volkoren broden, [gk]oeda, hagelslag, pindakaas en jam had uitgestald op tafel, keken ze me een beetje vreemd aan. ‘Eten jullie dan geen groenten?’ ‘Krijg je zo wel voldoende voedingsstoffen binnen?’ ‘Wat eet je nog meer als lunch?’ Ze aten keurig hun boterhammetjes met kaas en hagelslag (op één boterham wel te verstaan) op, met het heerlijke vooruitzicht morgenmiddag weer aan de curry te mogen. En toen ik ze ook nog een dropje gaf, zakte de culinaire Hollandse moed ze helemaal in de schoenen. Rita, misschien kan ik een steentje bijdragen aan het ontmoedigingsbeleid? Dan neem ik meteen een vrijgekomen (her)inburgeringsplek in.